Daha 14 yaşında idim Tofaş Ankara’da Rahmetli Vehbi Koç tarafından 68 yılında kurulduğunda. 1969’da Bursa’daki fabrikanın temelleri atıldı. 12 şubat 71 de faaliyete başladı. Renault MAİS (Motorlu Araçlar İmal ve Satış), Oyak grup şirketi olarak 10 ocak 1968’ de kuruldu. 1971’de de ilk aracını üretti. O yıllarda bir sanayii hamlesi gibiydi.
Ama ondan sonrakilerin temel atma törenlerine dahi katıldım. Bir kısmı toprak üzerine kurulu tören çadırları altında temelleri atılırken.
Toyota Türkiye, 1990 yılında, TOYOTOSA olarak kuruldu. Temeli mayıs 1992 de atıldı. Bir eylül günüydü 1994 yılının… Sakarya’da açılış törenine Süleyman Demirel gelmişti. Açılışı yaparken şu sözleri hep aklımdadır:
“Dün buralar patates tarlası idi. Patates yığınları olurdu hasat sonrasında. Şimdi bu görkemli fabrikanın kapılarından Toyota otomobiller fışkıracak.”
Ardından da yine unutamadığım bir görüntüyle bizim Bursa Kılıç Kalkan ekibi ile karşılıklı Japonya’nın Samurai görünümlü gençleri, ellerinde Katan’larıyla, folklor gösterisi yapmışlardı.
1994 yılında Güney Koreli Hyundai Motor Company ile Kibar holding ortaklığında Hyundai Assan otomotiv fabrikası kuruldu.
1992 yılında da Honda ile Anadolu Holding ortaklığıyla Honda Türkiye Fabrikası kuruldu. Ama ne yazık ki marka politikası nedeniyle 2021yılında marka, fabrikayı kapatma kararı aldı tıpkı İngiltere’deki fabrikası gibi.
Bu arada satır arasında sözünü edeyim. Aldığımız duyumlara göre, Habaş’ın sahibi Mehmet Başaran almış fabrikayı. Orada elektrikli otomobil üretecekmiş. O da Türkiye markası mı olur, yoksa bir dünya markasının üretim üssü mü? Hiçbir şey bilmiyoruz henüz.
Şimdi gelelim esas konumuza.
18 Temmuz 2020 tarihinde inşaatına başlanan Togg Teknoloji Kampüsü’nü, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda törenle açtı. Açılışta, ayrıca Togg’un ilk akıllı cihazı C-SUV’un seri üretim bandından inişi de kutlandı.
Yaklaşık 7800 kişinin katıldığı söylendi. Allah’tan dev ekranlar konmuştu. Yoksa törenle ilgili hiçbir şey göremeyecektik. Ön sıralar, ön sıralar derken yaklaşık ilk elli sıra protokole ayrıldığı için, biz gazeteciler de ‘Basın’ olarak değil, ‘Davetli’ olarak akredite edildiğimiz için epey arkalardan izledik.
Özellikle biz otomobil basınının önemsenmediğini düşünüyorum. Çünkü her toplantıda TOGG’un CEO’su Gürcan Karakaş’ın, vurguladığı üzere:
“Bu bir otomobil değil akıllı cihaz.” demesinden ben bunu yorumluyorum.
Bu TOGG çalışanlarının da diline pelesenk olmuş. Oysa onların çoğu da öncelikle Ford gibi, Honda gibi bir otomobil fabrikalarından transfer oldukları halde.
Aklımda deli sorular var.
Akıllı cihaz denince acaba, ÖTV matrahı farklı mı olur? Çünkü otomobil olarak, özel bir ÖTV uygulaması yapılamaz. O zaman Avrupa birliğinden gelen diğer araçlara da uygulanması gerekir. Yoksa Avrupa da satılamaz gümrük birliği şartnameleri nedeniyle.
Bir başka soru da, Otomobil değilse, Türkiye’nin ilk otomobili ‘DEVRİM’ ile aynı sahnede sergileniyor.
Sağlıklı bir gelecek dileklerimle…
